Gemeente Veere, Domburg

opgraving 'de Duinburg'

Projecten

In het centrum van Domburg ontwikkelt ARCUS exploitatie bv Résidence Wijngaerde. Hier werd in november en december 2010 een archeologisch onderzoek uitgevoerd door het bedrijf Archaeological Research and Consultancy bv (ARCbv) en de Walcherse Archeologische Dienst. Op deze plek is zo’n duizend jaar geleden Domburg ontstaan met de oprichting van een grote ronde versterking tegen de invallen van de Vikingen, de zogenaamde ringwalburg. De onderzoekslocatie bevindt zich precies in het midden van de burg.

 

Hoewel resten van de duinburg op verschillende locaties in de stad werden opgetekend, blijft onze kennis over de ringwalburgen en de bewoners zeer beperkt. Voor de opgraving bij 't Groentje werd de bodem uitgegraven tot op het niveau van de aan te leggen parkeerkelder. Hierbij hebben de archeologen met de nodige omzichtigheid meerdere bewoningsniveaus binnen de burg opgegraven. De onderste (en oudste) niveaus bevinden zich echter nog dieper en zullen in de bodem bewaard blijven, onder de vloeren van de nieuwbouw. Nooit eerder kon de burg op zo’n grote schaal bestudeerd worden. Een unieke kans dus om het verhaal van het eerste Domburg en zijn bewoners voor een deel te achterhalen.

 

Vikingen in Domburg

Vanaf de 9e eeuw teisteren de Vikingen de kust- en rivierengebieden van West-Europa. Ook de rijke handelsnederzetting Walichrum bij Domburg bleef hierbij niet gespaard. In 837 plunderden en brandschatten de Vikingen de handelsplaats en in de strijd werd ook de graaf van Walcheren Eggihard gedood.

 

De invallen van de Vikingen zorgen ervoor dat de dorpen op het platteland de handen in elkaar slaan en aan het einde van de 9de eeuw drie versterkte plaatsen opwerpen, de zgn. ringwalburgen: de zuidelijke burg te Souburg, de middelste burg te Middelburg en de duinburg te Domburg. Aanvankelijk hadden de burgen enkel een verdedigende functie, maar vanaf 900 n. Chr. werden ze ook bebouwd.

 

De burgen waren opgetrokken uit aarden wallen in een cirkel, met een gracht en een houten palissade. In het centrum stond een aantal huizen. Twee hoofdwegen kruisten elkaar in het centrum en gaven uit op een toegangspoort. Vanuit de ringwalburgen gaan zich later de Walcherse dorpen en steden ontwikkelen. De duinburg kende echter een snel verval en raakte in de loop van de 11e eeuw grotendeels overstoven met duinzand. Het nieuwe Domburg ontwikkelde zich net ten westen van de burg, rond de kerk. Het centrale wegenpatroon van de burg is wel nog steeds herkenbaar in het huidige stratenpatroon.

 

Archeologisch onderzoek

Het archeologisch onderzoek op de Duinburg heeft spectaculaire resultaten opgeleverd. Ondanks het winterse wee kon nagenoeg het hele terrein worden onderzocht en in kaart gebracht. Het onderzochte niveau valt te dateren rond 900 n. Chr. De archeologen stelden vast dat erin die tijd langs de noord-zuidelijke hoofdweg, de huidige Badstraat, vijf grote boerderijen gestaan hebben, elk met een eigen erf. Omdat de structuren zich op meer dan vier meter onder het huidige maaiveld bevonden, onder het grondwaterniveau, is de bewaringstoestand van het constructiehout uitermate goed.

 

De huizen waren gebouwd met grotendeels onbewerkte houten stammen van ondermeer iep. Tussen de stammen waren kleine staakjes geslagen waartussen zorgvuldig houten twijgen waren gevlochten. Deze vlechtwerkwanden zullen waarschijnlijk met mest zijn bekleed. De basis van de muur van twee huizen werd verstevigd met plaggen. Eén van de boerderijen lijkt aan de binnenzijde eerst verdiept te zijn waarna een vloer van op elkaar gestapelde plaggen werd aangelegd. Het lijkt erop dat deze boerderij meerdere fases van herstel heeft gekend. De boerderijen lijken ook een stalgedeelte te hebben, getuige de dikke mestpakketten in bepaalde zones.

 

Op de erven werden sporen gevonden van afrasteringen en kleine bijgebouwen. Opvallend is de grote hoeveelheid dierlijk botmateriaal dat in deze zones werd aangetroffen. De huizen werden goed schoon gehouden en al het slachtafval lijkt buiten op het erf te zijn beland. In deze zones werden ook enkele mooie vondsten gedaan, met name fraai gedecoreerde mantelspelden ('fibulae').

 

Voor het uitgraven van een kraanfundament moest in een kleine zone tot het onderste bewoningsniveau worden gegraven. De WAD kon hier nog verschillende plaggen- en mestpakketten documenteren en enkele kleine houten structuren. In de lagen werd onder andere een mooi versierde benen kam gevonden. De mooiste vondst was echter een oude akkerlaag met ploegsporen van de tijd voor de aanleg van de ringwalburg. Mogelijk laat verder onderzoek van deze sporen toe het landschap van voor 900 n. Chr. te reconstrueren en misschien zelfs een blik te werpen op de gewassen die in die tijd op de velden stonden.

 

 

De komende maanden zullen archeologen en specialisten zich buigen over alle documentatie en vondsten. Op onze website zullen wij hiervan regelmatig een update geven.