Door de wijziging van de Monumentenwet 1988 en het van kracht worden van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg (WAMZ) in 2007 hebben de gemeenten meer dan voorheen een controlerende en uitvoerende rol ten aanzien van archeologie gekregen. De gemeenteraden de Walcherse gemeenten Middelburg, Veere en Vlissingen hebben daarom besloten de taken die de wetswijziging met zich meebrengt, in te vullen door het oprichten van een eigen uitvoerende afdeling: de Walcherse Archeologische Dienst (WAD). Dit gebeurde in 2006.

 

 

Het formuleren van het gemeentelijk archeologiebeleid

De inspanningen van de WAD zijn erop gericht een zo transparant mogelijk Walchers archeologiebeleid te formuleren, gebaseerd op een goed beargumenteerde onderzoeksagenda en weergegeven in overzichtelijke archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaarten en de Nota Archeologische Monumentenzorg Walcheren. Dit beleid en de daaraan gekoppelde voorwaarden worden vastgelegd in de bestemmingsplannen van de drie gemeenten.

 

Advisering van de drie gemeenten en particulieren

Het is de taak van de gemeenten om al in de planvormingfase het proces van de archeologische monumentenzorg te starten. Dit betekent dat de WAD zijn deskundigheid inbrengt bij het ontstaan van de startnotities van bestemmingsplannen, bouwplannen, ontwikkelingsplannen, herinrichtingsplannen en andere plannen voor bodemingrepen. Bedoeling is de betrokkenen snel en helder inzicht te geven in de vraag waar en in hoeverre archeologische aspecten een rol kunnen spelen bij toekomstige planontwikkeling. Dit maakt een afgewogen beslissing over eventuele vervolgacties mogelijk. Ook in een eventuele vervolgtraject vervult de WAD een adviserende en begeleidende rol, ondermeer door het opstellen/toetsen van Programma's van Eisen en toetsen van rapportages.

 

Uitvoeren van kleinschalig archeologisch veldonderzoek

De WAD beschikt over een eigen opgravingsbevoegdheid en kan in eigen beheer kleinschalig archeologisch onderzoek uitvoeren. Het gaat hierbij enkel om projecten waarbij de gemeente opdrachtgever is.

In de praktijk gaat dit voornamelijk om archeologische begeleidingen, verkennend archeologisch onderzoek in de vorm van boringen of proefsleuven of een beperkte archeologische opgraving. De wetenschappelijke neerslag van deze projecten wordt gepubliceerd in de Walcherse Archeologische Rapporten. Voor grotere projecten en projecten met particuliere opdrachtgever worden commerciële onderzoeksbureaus ingeschakeld, onder directievoering van de WAD.

 

Wetenschappelijk onderzoek

De geschiedenis van Walcheren kent een erg boeiend verloop en het is dan ook één van de doelstellingen van de WAD het Walcherse verhaal beter in kaart te krijgen en bestaande kennislacunes op te vullen. De Walcherse gemeenten hebben daarom op basis van de bestaande archeologische kennis en de Nationale en Provinciale onderzoeksagenda vier grote beheers- en onderzoeksthema's geselecteerd waar de archeologische monumentenzorg op Walcheren zich de komende jaren vooral op moet richten. Deze thema's zijn geformuleerd in de Walcherse onderzoeksagenda (zie tabje thema's op de website).

 

Rondleiding op het Scheldekwartier (© ADC)

 

Publiekswerking

Een eerste aandachtspunt ligt op het grote archeologisch onderzoek op Walcheren. In het verleden was archeologisch onderzoek vaak een project van enkelen voor enkelen. De WAD wil door het geven van rondleidingen op de opgravingen, het uitgeven van een informatiebrochures en het onderhouden van perscontacten tijdens het onderzoek het archeologisch onderzoek op Walcheren beter bekend maken aan de inwoners. De opgravingen van Kruitmolen de Eendracht te Middelburg-Mortiere en het Scheldekwartier in Vlissingen konden op grote publieke belangstelling rekenen.

 

 

Na het uitwerkingstraject wil de WAD de resultaten van dit onderzoek bekend maken door in de eerste plaats de uitgave van een nieuwe publicatiereeks, de Walcherse Archeologische Publicaties, specifiek gericht op het Walcherse en Zeeuwse publiek. In deze reeks ambieert de WAD het maken van een vertaalslag van archeologisch onderzoek op Walcheren naar een goed leesbaar en boeiend naslagwerk over bepaalde thema’s van de Walcherse geschiedenis. Daarnaast kunnen hier specifieke thema’s uit de Walcherse onderzoeksagenda worden behandeld. Recent werd het eerste boek in de reeks voorgesteld, Buskruit voor de Wereldzeeën, waarin het verhaal van Kruitmolen De Eendracht te Middelburg wordt verteld.

 

Ook wil de WAD de opgegraven vondsten door middel van tijdelijke (of zelfs permanente) tentoonstellingen aan het publiek tonen en de resultaten door middel van lezingen kenbaar maken. Gedacht kan hierbij o.m. worden aan een boekvoorstelling die deze drie aspecten kan combineren bij bijvoorbeeld de inhuldiging van een site of de start van een expositie.

 

Naast deze specifieke onderzoeksthema’s verzorgt de WAD ook lezingen op vraag van locale organisaties, zoals dorpsraden, musea,... Ook werd een nauwere samenwerking gezocht met de Zeeuwse afdeling van de Archeologische Werkgroep Nederland en de Heemkundige Kring Walcheren. Verder tracht de WAD op regelmatige basis kleiner onderzoek en waarnemingen bekend te maken door artikels in ondermeer Zeeuws Erfgoed, Nehalennia en De Wete. Ook heeft de WAD als streefdoel een jaarlijkse stand van zaken van het Walcherse archeologische erfgoed te publiceren in de vorm van een kroniek.

 

Reuvensdagen in Middelburg (© Erfgoed Nederland)

In 2009 vonden de Reuvensdagen, het grootste jaarlijkse archeologiecongres in Nederland, in Middelburg plaats. Hierbij kwamen een groot aantal Walcherse thema’s aan bod en werden de eerste resultaten van de opgravingen op het Scheldekwartier te Vlissingen en bij de Rijksweg N57 te Serooskerke gepresenteerd.