Gemeente Middelburg, Middelburg

Bachtensteene

Projecten

Plangebied Bachtensteene bevindt zich in de oudste kern van Middelburg en gaat terug tot de Vroege Middeleeuwen. Hier lag de zogenaamde ringwalburg, een ronde versterking met aarden wal en gracht die aan het einde van de 9e eeuw n.Chr opgericht was tegen de invallen van de Vikingen. Archeologisch onderzoek op diverse plaatsen in de binnenstad wees uit dat resten van deze vroeg middeleeuwse ringwalburg zich al op 1,00m onder maaiveld kunnen bevinden. Het gaat hierbij mogelijk om resten van de wal, de gracht, het poortgebouw, de noordoost-zuidwest georiënteerde hoofdweg en verschillende bewoningsniveaus. In de Late Middeleeuwen blijft de locatie continu bebouwd en kunnen er vanaf -50 cm onder maaiveld ondermeer funderingen en beerkelders aan weerszijden van de voormalige (Lange) Burg en beer- en waterputten en bijgebouwtjes in de voormalige tuinen verwacht worden. Ook kunnen er fundamenten, kelders en gewelven van het zogenaamde Gravensteen (de voormalige gevangenis en een van de eerste stenen huizen in Middelburg) aangetroffen worden.

De voorbije weken werd een start gemaakt met de sloop van de gebouwen. Hierbij waren archeologen aanwezig die de werken nauwgezet opvolgden om een eerste inschatting van de archeologische resten binnen het plangebied te kunnen maken. Kort daarop ging de opgraving van start. Het onderzoek werd uitgevoerd door archeologen van het bureau ArcheoMedia in opdracht van Stichting werkt voor Ouderen. De Walcherse Archeologische Dienst begeleidt het onderzoek namens de gemeente Middelburg. De resultaten waren vanaf de eerste dag al spectaculair te noemen. Op nauwelijks 50 cm onder het huidige maaiveld werden resten teruggevonden van zeer zware funderingen die enkel kan worden toegeschreven aan het hier gelegen Gravensteen. Ook werd het complexe riool- en afwateringssysteem van het Gravensteen teruggevonden met hierin prachtig vondstmateriaal. Daarnaast troffen de archeologen goed bewaarde restanten van een bakstenen riool aan dat vroeger als ondermeer waterafvoer langs de straat heeft dienst gedaan. Ook werden een aantal beerputten en -bakken gevonden die ongetwijfeld erg belangrijke informatie kunnen geven over de bewoners van dit gebied.

 

Het meest spectaculair zijn echter de zeer goed bewaarde resten van enkele houten huizen die op basis van het aangetroffen vondstmateriaalnaar alle waarschijnlijkheid in de 12e eeuw kunnen gedateerd worden, de laatste bewoningsfase van de ringwalburg. De huizen zijn circa 12,5 m lang en ongeveer 5 m breed en zijn opgetrokken uit zware houten palen met daartussen houten planken. De bouwwijze verschilt per huis, mogelijk afhankelijk van de smaak van de bewoner/bouwer. Op basis van de huidige bevindingen lijken minstens drie huizen met de wanden vlak tegen elkaar geplaatst te zijn langs de straat. Dit is opvallend want in de ringwalburg van Domburg lijkt de bebouwing meer te bestaan uit vrijstaande woningen op een klein erf. In Souburg stonden de huizen al dichter op elkaar, maar de gesloten bebouwing die nu in Middelburg wordt aangetroffen kan al duiden op een vrij grote bevolkingsdruk in die tijd. Waar deze voormalige straat moet hebben gelegen kunnen we afleiden uit de vondst van een houten drempel aan de korte zijde van 1 van de huizen. Je kan dus als het ware 1000 jaar later over de drempel het huis weer binnenwandelen.

 

De aangetroffen huizen kennen een driedeling met twee binnenruimtes en een soort achterplaatsje. Op dit achterterrein werd veel botmateriaal gevonden, het slacht- en keukenafval van de bewoners. Mogelijk werden er ook ambachtelijke activiteiten uitgevoerd. In 1 van de aangetroffen huizen wrden drie verschillende haardplaatsen aangetroffen. Of deze gelijktijdig in gebuik waren is nog onduidelijk. Wel is duidelijk dat de huizen regelmatig hersteld en opgheknapt werden. Er zijn verschillende ophogingspakketten aangetroffen binnen de woningen die wijzen op het aanbrengen van een nieuw loopniveau.

 

Opmerkelijk is de vondst van een fragment van een walviswervel. Deze zijn in elke ringwalburg teruggevonden en zijn mogelijk afkomstig van gestrande dieren. Soms werden ze als hakblok gebruikt. Daarnaast werden ondermeer ook een aantal middeleeuwse schaatsen (glissen), bewerkt bot en hout gevonden.

De opgraving is intussen afgerond en de bouw kan van start gaan. Archeologen en specialisten gaan nu aan de slag met het verzamelde vondstmateriaal, tekeningen en documentatie. Al deze gegevens zullen worden gebundeld in een rapport. Er wordt gekeken of er ook ruimte is voor het maken van een puiblieksboekje.