Gemeente Middelburg,

Markt

Projecten

Aan de zuidwestelijke zijde van de Markt worden een aantal winkelpanden verbouwd. Hierbij wordt de bodem lokaal aangetast door nieuwe funderingen, heipalen en kelders. Er wordt zoveel mogelijk getracht de ondergrondse resten in situ te bewaren. Waar dit uit economisch oogpunt niet haalbaar blijkt, worden deze resten veilig gesteld door middel van een archeologisch onderzoek.

 

De Markt kent een bewogen geschiedenis. Oorspronkelijk was het zelfs geen marktplaats, maar de locatie voor de eerste kerk van Middelburg, de Westmonsterkerk of Sint-Maartenskerk. Deze kerk is waarschijnlijk in de tweede helft van de tiende eeuw gebouwd en is daarmee de eerste parochiekerk in Zeeland ten westen van de Schelde. Op de stadsplattegrond van Jacob van Deventer uit 1550, de oudste kaart waarover we beschikken, wordt zij voor het eerst afgebeeld.

Het zwaartepunt van de stad komt al gauw rond de kerk te liggen en al snel verschuift de focus van kerk naar markt. Rond 1295 wordt besloten het kerkhof te verplaatsen en het terrein officieel als marktplein te erkennen. In de 15e eeuw is er in de historische bronnen sprake van de bouw van winkels rondom de kerk. Dit bleek ook tijdens de opgraving uit 1998 toen de funderingen van de Westmonsterkerk werden vrijgelegd en er rond het gebouw een ring van kleine winkelruimtes werd aangetroffen. Naarmate Middelburg economisch belangrijker werd, bleek de aanwezigheid van de kerk op deze locatie niet langer houdbaar. In februari 1575 besluit het stadsbestuur dan ook de Westmonsterkerk te laten slopen en het terrein definitief als markt in te richten.

 

Na de verwoestende bombardementen in 1944 werd besloten de Markt volledig opnieuw aan te leggen. Aan de westelijke zijde van de oorspronkelijk trapeziumvormige Markt werd een huizenblok ingepland, waardoor een nieuw plein, het Plein 1940, ontstond. De resten van de Westmonsterkerk kwamen zo deels onder de nieuwe bebouwing te liggen.

 

In het verleden zijn in verschillende opgravingen, begeleidingen en inspecties resten van de Westmonsterkerk aan het licht gekomen. Een overzicht van al deze gegevens werd in 2000 gepubliceerd in het boek De onderkant van de Markt. Sinds die tijd werden delen van de kerk nog aangetroffen tijdens een begeleiding van RAAP op het Tympaanplein in 2004 en 2005. SOB Research voerde op de Markt de afgelopen jaren meerdere begeleidingen en opgravingen uit. Het meest recente onderzoek vond plaats in 2010 op de hoek van de Markt en de Pottenmarkt. Hier werden resten van de zuidelijke buitenmuur van het schip van de Westmonsterkerk opgegraven. Daarnaast werden verschillende begravingen tussen het eind van de 14e eeuw en 1575 (de sloop van de kerk) gedocumenteerd. Het gaat om kistbegravingen en een dubbele grafkelder. Ook werden resten gevonden van een soort sarcofaag in rode zandsteen uit de 12e-13e eeuw. Van een aantal skeletten werden DNA monsters genomen die voor onderzoek naar het Leids Universitair Medisch Centrum werden gestuurd.

Momenteel wordt door vastgoedcommunicatiebedrijf PROSO gewerkt aan een 3D reconstructie van de Middelburgse markt door de eeuwen heen, te beginnen van de eerste Romaanse kapel rond het jaar 950 tot nu. De software ontwikkeld door PROSO laat toe om door middel van een viewer een virtuele reis doorheen duizend jaar marktgeschiedenis te maken en daadwerkelijk tussen de gebouwen door te lopen. Op deze manier komt de bewogen geschiedenis van de markt weer helemaal tot leven. Het project sluit nauw aan bij de fraaie reconstructies die architect Lukas de Jong voor het Zeeuws Archief naar aanleiding van Middelburg1940 op poten heeft gezet.